Edessa'nın Üstünde Yürü: Urfa Kalesi'nden Mozaik Müzelerine ve Ulu Camii'ne
Şanlıurfa'nın antik Edessa'sının üstünde dört durak yaklaşık 2,4 km'de: kaleden, yerinde korunan mozaiklerin bulunduğu Haleplibahçe Mozaik Müzesi'ne, Arkeoloji ve Mozaik Müzesi'ne ve eski bir kilisenin sütunlarını taşıyan Ulu Camii'ne. Müzelerin ve camilerin açık olup olmadığını gitmeden önce kontrol et.
-
Şanlıurfa Kalesi
Antik Edessa'nın üzerinde yükselen kalenin mevcut surları Abbasiler'ce 814 civarında yaptırılmış sayılıyor; kesin yapım tarihi belirsiz. İki Korint başlıklı, yaklaşık 15 metrelik sütunu halk 'mancınık' diye anıyor; bir araştırmacıya göre bunlar Osroene kralı Eftuha'nın eşi Şalmet adına diktirdiği anıt sütunlar. Kayadan oyma hendekler kaleyi çeviriyor. Kral Abgar ve İbrahim'in mancınıkla atılması anlatıları rivayet.
Seyyahın fısıltısı: Sütunların dibinde dur ve kalenin hendeğine bak; yükseklikten şehrin yerleşimi net okunuyor.
-
Haleplibahçe Mozaik Müzesi
2006 kazılarında mozaik tabanlar bulundu ve alan sit ilan edildi; mozaikler yerinde korunuyor, üstü cam ve çelikle örtülü ve platformlarla gezilir. Amazonlar Villası'ndaki avlanan Amazonlar, MS 194 tarihli Süryanice yazıtlı Orfeus mozaiği, elinde Roma ayak ölçüsü tutan Ktisis ve Akhilleus'un hayatı öne çıkıyor. Orfeus mozaiğinin iade yılı farklı anılıyor. Müze 24 Mayıs 2015'te açıldı.
Seyyahın fısıltısı: Platformlardan mozaiklerin üstüne eğil; Amazonlar Villası'nı ve Orfeus'u önce gör.
-
Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi
Eserler 1948'de toplanmaya başladı, müze 1969'da (bir makale 1965) açıldı; Haleplibahçe'deki yeni bina 24 Mayıs 2015'te hizmete girdi ve eskisinin yaklaşık on katı. On binlerce eser arasında Urfa Adamı da denen Balıklıgöl heykeli bilinen en eski gerçekçi insan heykellerinden biri olarak anılıyor; Göbeklitepe ve Nevali Çori buluntuları ile bir Amazon mozaiği de sergileniyor.
Seyyahın fısıltısı: Göbeklitepe ve Nevali Çori bölümünü öne al; müzeden sonra Urfa'nın tarihi daha net oturur.
-
Şanlıurfa Ulu Camii
Kitabesi yok; 1145-1190 arasında, büyük olasılıkla 12. yüzyılın üçüncü çeyreğinde Zengiler döneminde yapıldığı sanılıyor (bitişik Eyyubi Medresesi'nin kitabesi 1191). Yeri önce sinagog, sonra 435-436'da Piskopos Rabula'nın St. Stephanos Kilisesi'ydi; kırmızı mermer sütunlar 'Kızıl Kilise' adını verdi ve camide harimde ve avluda yeniden kullanıldı. 16 köşeli şadırvan, sekizgen minare (eski çan kulesi) ve 13 gözlü son cemaat yeri öne çıkıyor. 2023 depreminde hasar gördü; güncel durumu değişebileceği için çıkmadan öğrenmek iyi olur.
Seyyahın fısıltısı: Avluda sütunların kırmızı rengine bak; eski kilisenin izi hâlâ orada.
Bu rotayı cebinde yürümek ister misin?
Wayker Android'de Google Play'de. Bu rotayı telefonuna indirip yürüyebilirsin.